"W stosunkach rosyjsko-perskich niemałą rolę odegrał również fakt, ż(! rząd perski znajdował się w ustawicznych konfliktach granicznych /. Turcją. W latach siedemdziesiątych wobec napiętych stosunków rosyjsko-tureckich imperium osmańskie występowało jako wspólny przeciwnik tych obu państw. Rząd carski wywierał presję na Persję przez utrzymywanie silnej armii na Zakaukaziu. Zależność ekonomiczna Persji od rynku rosyjskiego zwiększała jeszcze wpływy Rosji w tym kraju. Do końca lat dziewięćdziesiątych Rosja i Anglia były jedynymi państwami rywalizującymi o władzę nad Persją. Francuzi, którzy na początku XIX w. mieli tu znaczne wpływy, obecnie nie liczyli się zupełnie, Niemcy zaś w latach siedemdziesiątych—osiemdziesiątych jeszcze do Persji nie przeniknęli. Rywalizacja angielsko-rosyjska sprawiła, że żaden z obu konkurentów Persji nie zagarnął. Feudalne państwo szacha zachowało formalnie niepodległość. Dzięki rywalizacji angielsko-rosyj-skiej naród perski nie utracił własnej państwowości. Niemniej Persja w końcu XIX w. przekształciła się, podobnie jak Chiny i Turcja, w półkolonię kapitalizmu europejskiego. Szach Nasir ad-Din zaliczał się do suwerennych władców, w rzeczywistości wszakże, lawirując między Rosją i Anglią, z trudem tylko zachowywał pozory niezależności. Często i to lawirowanie zawodziło i szach stawał się marionetką to jednego, to drugiego państwa. "
Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972