Wobec wzrostu..

Danie dnia

"Wobec wzrostu zagrożenia ze strony Anglików Szer Ali napisał 15 września nowy list do Kaufmana, oznajmiając o zamiarze ustanowienia bezpośrednich kontaktów politycz­nych z Rosją. Gubernator turkiestański odpowiedział przychylnie 23. Szer Ali obawiając się Anglików nie od razu postanowił się oprzeć ich żądaniom. Emir nie był całkowicie obojętny wobec rad sułtana, któ­ry cieszył się wielkim autorytetem w świecie muzułmańskim. Z drugiej wszakże strony musiał liczyć się z własnym społeczeństwem. 17 marca 1877 r. Kaufman pisał, że Szer Ali musiał ulec woli ludności zdecydowa­nie przeciwnej wszelkiej ingerencji angielskiej2i. Po zerwaniu rokowań w Peszawarze i fiasku poselstwa sułtańskiego wojna z Afganistanem stała się dla rządu angielskiego przesądzona, chodziło już tylko o zakoń­czenie przygotowań do niej. Agenci angielscy w Turkmenii intrygowali i zaopatrywali w broń miejscowych chanów do walki przeciwko Rosji. Lytton dążył do zajęcia Merwu 25. W 1877 r. kapitan Butler otrzymał od Lyttona polecenie zorga­nizowania i uzbrojenia oddziałów turkmeńskich do akcji przeciw Rosji. O zamiarach tych dowiedział się wywiad rosyjski. Rząd carski ogłosił oficjalny protest przeciwko działalności Butlera i Anglicy musieli go odwołać, a wicekról odmówił pokrycia pewnych wydatków zdemasko­wanego dywersanta. Butler zemścił się na Lyttonie: opowiedział o swej mlljl w prasie, demaskując wicekróla jako organizatora dywersyjnych "

Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972